Türkiye Vietnam Lojistik ve Sevkiyat Hazırlığı

Türkiye-Vietnam Lojistik Hattı: Genel Çerçeve

Türkiye ile Vietnam arasındaki ticaret hacmi 2024 yılında 2,3 milyar USD seviyesine ulaştı; bu rakamın yaklaşık %78'i Vietnam'dan Türkiye'ye yapılan ithalattan oluşuyor (Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı, 2024 verileri). Türkiye'nin Vietnam'a ihracatı ise 500 milyon USD bandında seyrediyor ve mermer, tekstil hammaddesi, makine aksamı, otomotiv yan sanayi ve gıda ürünleri başı çekiyor.

Vietnam.com.tr olarak Türkiye-Vietnam lojistik dosyalarını üç katmanda inceliyoruz: ticari katman (kim, kime, hangi şartla satıyor), operasyonel katman (mod, rota, süre, ambalaj) ve finansal katman (ödeme yöntemi, akreditif, kambiyo). Sevkiyatın gerçek maliyeti yalnızca navlun değil; bu üç katmanın toplamıdır.

Önemli bir not: Türkiye ile Vietnam arasında Serbest Ticaret Anlaşması (STA) yoktur. Ancak Vietnam'ın taraf olduğu 18 FTA ağı (CPTPP, EVFTA, RCEP, UKVFTA, AKFTA dahil) Vietnam'da kurulu bir tüzel kişilik üzerinden üçüncü pazarlara erişim imkânı sunar. Bu, salt nakliye değil, yapısal lojistik kararının da konusudur.

Vietnam Tarafında Başlıca Limanlar ve Üretim Merkezleri

Sevkiyat planının ilk satırı, Vietnam tarafında hangi limana yanaşılacağıdır. Vietnam'ın üç ana deniz kapısı vardır:

Türkiye'den çıkış limanı genellikle Ambarlı, Mersin veya İzmir (Aliağa) olur. Tek konteyner (FCL 20'/40') sevkiyatlarda Mersin-Hai Phong veya İzmir-Cat Lai en yaygın rotalardır. LCL (groupage) sevkiyatlarda haftalık sefer sayısı İzmir çıkışı daha yüksektir.

Üretim merkezi tarafında Binh Duong, Dong Nai, Bac Ninh, Hai Duong ve Long An illeri tedarikçi yoğunluğunu barındırır. Fabrikanın bulunduğu il, hangi limanın seçileceğini doğrudan belirler; Bac Ninh'ten bir mobilya yükünü Cat Lai'ye kara yoluyla taşımak operasyonel açıdan anlamsızdır.

Modlar, Transit Süreler ve Gerçek Maliyet

Deniz Yolu (FCL/LCL)

Türkiye-Vietnam deniz transit süresi 28-35 gün arasındadır; doğrudan sefer çok azdır, genellikle Singapur, Port Klang veya Tanger Med aktarmalıdır. 2025 ortalama navlun bantları:

• 40' HC konteyner (İzmir → Cat Lai): 2.400-3.200 USD
• 20' DV konteyner (Mersin → Hai Phong): 1.600-2.100 USD
• LCL (m³ başına): 95-140 USD + minimum 1 m³

Bu rakamlara THC (terminal handling), BL fee, gümrük müşavirlik, ardiye ve varış limanı masrafları dahil değildir. Toplam yan masraf, küçük yüklerde navlunun %20-30'una kadar çıkabilir.

Hava Yolu

Hava transit süresi 2-4 gün'dür. THY Kargo ve Qatar Cargo İstanbul-Ho Chi Minh / İstanbul-Hanoi hatlarında düzenli kapasite verir. Kilogram başına maliyet 3,80-5,50 USD bandında; numune, yedek parça, sezonsal moda ürünleri için tercih edilir.

Demiryolu (Orta Koridor + Çin bağlantısı)

Orta Koridor üzerinden Çin'e ulaşan blok trenler son iki yılda Vietnam (Hai Phong) bağlantılı multimodal hatlara dönüştürüldü. Transit süresi 22-28 gün; deniz ile rekabetçi hâle gelmek için yük tipinin uygunluğu (yüksek değer, orta hacim) önemlidir.

Sevkiyat Dosyasında Bulunması Gereken Belgeler

Vietnam gümrüğü (General Department of Vietnam Customs) belge eksikliğine toleranslı bir otorite değildir. Eksik bir CO (menşe şahadetnamesi) veya yanlış HS kodu, ardiye+demuraj toplamı 3.000-8.000 USD'lik ek maliyet doğurabilir.

1. Commercial Invoice — fiyat, Incoterm, HS kodu açık yazılmalı
2. Packing List — koli/palet bazında ağırlık, hacim
3. Bill of Lading (B/L) veya Airway Bill (AWB) — original veya telex release
4. Certificate of Origin (Form A veya genel CO) — Türkiye Odalar Birliği onaylı
5. Phytosanitary / Health Certificate — gıda, ahşap ambalaj, bitkisel ürün için zorunlu
6. Fumigation Certificate — ahşap palet (ISPM 15) kullanılıyorsa
7. İthalatçı tarafında: Import License — kontrole tabi ürünler için (ilaç, kozmetik, gıda takviyesi)

Resmi gümrük başvuru sistemi VNACCS/VCIS üzerinden işler; detaylı yönlendirmeler customs.gov.vn üzerinden takip edilebilir.

Incoterms Seçimi: Hangi Şart Kime Uygun?

Lojistik dosyasının ticari belkemiği Incoterms 2020 seçimidir. Vietnam'a satış yapan Türk ihracatçılar için yaygın hatalardan biri, CIF şartını her durumda tercih etmektir; oysa Vietnamlı alıcının kendi forwarderi ile çalışmayı tercih ettiği durumlarda FOB daha uygundur.

Vietnam Tarafında Vergi ve Gümrük Kalemleri

Vietnam ithalat vergisi MFN bandı ortalama %10,9'dur (DTÖ verileri, 2024). Ana kalemler:

• Import Duty: Ürün HS koduna göre %0-50 (lüks tüketim %50'ye kadar)
• VAT (Value Added Tax): Genel oran %10; bazı ürünlerde %5 (2025 itibarıyla geçici %8 indirimi belirli sektörlerde devam ediyor)
• Special Consumption Tax (SCT): Alkol, tütün, otomobil için ek
• Environmental Protection Tax: Yakıt, plastik poşet gibi belirli kalemler

2026 itibarıyla yürürlüğe girecek Law on Investment 2025 (1 Mart 2026), belirli teşvik bölgelerinde import duty muafiyeti veya ertelemesi getiriyor; üretim için ithal edilen hammadde/makine sevkiyatlarında bu çerçeve avantajlı olabilir.

Sık Yapılan Hatalar: Saha Notları

Dikkat Edilmesi Gereken 6 Kritik Hata:

1. HS kodu Türkiye'deki sınıflandırmaya göre yazmak. Vietnam tarafı kendi tarife cetvelini uygular; ön çalışma yapılmazsa kod uyuşmazlığı ardiye doğurur.
2. Telex release talebini zamanında iletmemek. Original B/L'in Vietnam'a kuryeyle ulaşması 4-6 gün alır; bu süre demuraja dönüşebilir.
3. Ahşap palette ISPM 15 damgasının olmaması. Vietnam gümrüğü ahşap ambalajı eksiksiz fumigasyon belgesi olmadan içeri almaz.
4. DDP şartıyla satış kabul etmek. Türk firması Vietnam'da VAT mükellefi olmadan ithalat vergisini ödeyemez; pratikte forwarder üzerinden yapılır ve maliyeti %3-5 artırır.
5. Ödeme şartını lojistikle ayrı düşünmek. Akreditif (L/C) açıldıysa B/L tarihleri ile akreditif son yükleme tarihi mutlaka örtüşmelidir.
6. Tek tedarikçiden numune almadan FCL siparişi vermek. Vietnamlı tedarikçide kalite sapması nadirdir ama meydana geldiğinde sevkiyatın geri dönüşü neredeyse imkânsızdır.

Uzman Görüşü

"Türk ihracatçıların Vietnam hattında en sık karşılaştığı sorun, navlun teklifini Incoterm bağlamından koparmaktır. 'Cat Lai'ye 2.800 USD' cümlesi tek başına anlamsızdır; THC kimde, varış gümrüğü kimde, sigorta kapsamı ne — bunlar netleşmeden teklif karşılaştırması yanıltıcıdır. Biz dosyayı her zaman Incoterm + ödeme şartı + belge sorumluluğu üçlüsünde sabitleyerek başlatırız. Forwarder seçimi ondan sonra gelir."

— Vietnam.com.tr, Hanoi Operasyon Direktörü

Türkiye-Vietnam Ticaret Verileri (2024)

• Toplam ticaret hacmi: 2,3 milyar USD
• Türkiye ihracatı: ~500 milyon USD (mermer, tekstil ipliği, makine, otomotiv yan sanayi)
• Vietnam ihracatı (Türkiye'ye): ~1,8 milyar USD (elektronik, ayakkabı, tekstil, kahve, deniz ürünleri)
• Ortalama yıllık büyüme (2020-2024): %14,2
• STA durumu: Mevcut değil; müzakere gündemi DEİK Vietnam Çalışma Grubu üzerinden takip ediliyor

Detaylı veriler için DEİK Türkiye-Vietnam İş Konseyi ve KolayİhracatPlatformu ülke raporları takip edilebilir.

İlgili Konular

• Türk Markası İçin Vietnam Pazarı Hazırlığı — sevkiyat öncesi marka ve regülasyon dosyası
• Ho Chi Minh City Şirket Kurma Danışmanlığı — Vietnam'da ithalatçı tüzel kişilik kurma
• Vietnam Yatırımcı Oturumu — yatırım yapısıyla lojistik dosyasının kesişimi

Sıradaki Adım

Türkiye-Vietnam lojistik dosyanızı doğru kurgulamak istiyorsanız, önce şu üç bilgiyi netleştirin: ürünün HS kodu, Vietnam tarafında varış ili, tercih edilen ödeme şartı. Bu üçü elimizde olduğunda navlun, gümrük, Incoterms ve belge sorumluluğu için size somut bir senaryo çıkarabiliriz. Tahmin değil, hesaplanmış maliyet üretiyoruz. WhatsApp veya e-posta üzerinden lojistik dosyanızı paylaşabilirsiniz; 48 saat içinde size yapılandırılmış bir ön analiz dönüyoruz.