Vietnam Deniz Ürünleri Ticareti Danışmanlığı

Vietnam Deniz Ürünleri Sektörüne Genel Bakış

Vietnam, dünyanın en büyük üçüncü deniz ürünleri ihracatçısıdır. VASEP (Vietnam Association of Seafood Exporters and Producers) verilerine göre 2024 yılında Vietnam'ın deniz ürünleri ihracatı 10 milyar USD seviyesine ulaşmış, 2025 ilk dokuz ayında 7,16 milyar USD hacme erişmiştir. Sektör; karides (shrimp), pangasius (tra/basa), ton balığı, mürekkep balığı/ahtapot ve çift kabuklu yumuşakçalar olmak üzere beş ana kategoriden oluşur.

Türk ithalatçılar için Vietnam, özellikle vannamei karides, pangasius fileto ve ton balığı konservesi kalemlerinde rekabetçi fiyat sunar. Ancak Türkiye-Vietnam arasında imzalı bir Serbest Ticaret Anlaşması bulunmamaktadır; bu nedenle gümrük vergisi, menşe ispat ve Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı onayı süreçleri ticaretin maliyet kaleminde belirleyicidir.

vietnam.com.tr olarak, deniz ürünleri dosyalarını yalnızca tedarikçi eşleştirme olarak değil; ürün spesifikasyonu, denetim, sözleşme, soğuk zincir ve hedef pazar uyumu dahil tek bütünleşik proje olarak ele alıyoruz.

Başlıca Üretici Merkezleri ve Tedarikçi Bölgeleri

Vietnam'da deniz ürünleri üretimi coğrafi olarak güney ve orta bölgelerde yoğunlaşmıştır. Tedarik kararı verilirken bölgenin ürün uzmanlığı, soğuk hava kapasitesi ve liman erişimi birlikte değerlendirilmelidir.

Üreticilerin EU Approval Code (DL kodu) bulunup bulunmaması, Türkiye dahil pek çok pazarda kabul kriteridir. VASEP üye listesi ve FAO tedarikçi veritabanı, ilk taramada referans olarak kullanılır.

Tedarik Süreci: Adım Adım

1. Ürün spesifikasyonu netleştirme (1. hafta): Tür, kalibre (örn. 21/25, 26/30 karides), glaze oranı (%10-20), paketleme (IQF, blok), katkı (STPP'li / STPP'siz) yazılı sabitlenir.
2. Tedarikçi uzun listesi (1-2. hafta): VASEP üyeleri ve EU onaylı tesisler arasından 8-12 firma kısa listeye alınır.
3. RFQ ve numune (3-4. hafta): Standart sorgu formuyla teklif alınır; FOB Ho Chi Minh ve CFR Mersin/İstanbul ayrı sorulur. Numune kargosu ortalama 250-400 USD tutar ve 7-10 gün sürer.
4. Fabrika denetimi (5-6. hafta): Yerinde veya video denetimi yapılır. Bağımsız sürveyör (SGS, Bureau Veritas, Intertek) maliyeti 600-1.200 USD/gün.
5. Sözleşme ve ön ödeme (7. hafta): Genellikle %30 T/T peşin, %70 B/L kopyası karşılığı; veya L/C at sight tercih edilir.
6. Üretim ve ön sevkiyat denetimi (8-10. hafta): Pre-shipment inspection ile mikrobiyolojik analiz, ağırlık ve etiket kontrolü yapılır.
7. Sevkiyat ve gümrük (11-14. hafta): HCMC-Mersin reefer konteyner transit süresi 28-35 gün.

Fabrika Denetim Kontrol Listesi

Vietnam'da deniz ürünleri tesisleri arasındaki kalite farkı ciddidir. Denetimde aşağıdaki kalemler mutlaka doğrulanmalıdır:

• Sertifikalar: HACCP, BRC, IFS, ASC/BAP, ISO 22000, EU DL kodu (varsa)
• Ham madde izlenebilirliği: Çiftlik kodu, hasat tarihi, antibiyotik kullanım kayıtları (özellikle nitrofuran, kloramfenikol, enrofloksasin negatif raporları)
• Soğuk zincir: Ön soğutma -18°C altı, IQF tünel kapasitesi, soğuk depo sıcaklık logları
• İşleme hattı: Personel hijyen prosedürleri, metal dedektör, X-ray, glaze hattı kalibrasyonu
• Laboratuvar: Mikrobiyolojik (Salmonella, E.coli, Vibrio), histamin (ton balığı için), ağır metal testleri
• Paketleme: Etiket dili, üretim/SKT, parti numarası, FDA/AB uyumlu birincil ambalaj
• Kapasite: Aylık üretim, mevcut sipariş yükü, alternatif vardiya esnekliği

Mehmet Yıldız, Hanoi Operasyon Direktörü: 'Müşterilerimize ilk uyarımız şudur: Vietnam'da görsel olarak benzer iki tesisin antibiyotik kalıntı geçmişi taban tabana zıt olabilir. Tedarikçi adının VASEP listesinde olması yeterli değildir; son 12 ayın test raporlarını ve müşteri red kayıtlarını mutlaka isteriz. Bu adım atlanırsa, Mersin gümrüğünde tutulan bir konteynerin maliyeti, tüm danışmanlık ücretinin 20 katını bulabilir.'

Sözleşme Şart Önerileri

Vietnamlı tedarikçilerle imzalanan satış sözleşmelerinde aşağıdaki maddelerin yazılı olması, ihtilaf halinde Türk ithalatçıyı korur:

• Spesifikasyon eki: Kalibre toleransı (±%5), glaze toleransı, net ağırlık tanımı sözleşmeye ek olarak iliştirilmeli.
• Kalite uyuşmazlığı: Mersin/İstanbul varış limanında bağımsız sürveyör raporu esas alınmalı; 7 iş günü itiraz süresi tanımlanmalı.
• Antibiyotik klozu: AB ve Türk Gıda Kodeksi limitlerini aşan parti için full refund + iade nakliye yükümlülüğü.
• Teslim ve gecikme: Belirlenen yükleme tarihinden 14 günden fazla gecikme halinde FOB değerinin %0,1/gün cezası (maks. %5).
• Ödeme: İlk üç sevkiyatta L/C at sight; sonrasında %30 peşin – %70 B/L kopyası karşılığı T/T.
• Hukuk ve tahkim: VIAC (Vietnam International Arbitration Centre) veya SIAC Singapur; İngilizce dil; UNCITRAL kuralları.
• Force majeure: Hasat yasakları, Vietnam Sağlık Bakanlığı ihracat kısıtlamaları ve Amended Law on Enterprises 2025 kapsamındaki idari işlemler dahil edilmeli.

Türkiye-Vietnam Deniz Ürünleri Ticaret Verileri

TÜİK ve Vietnam Ticaret Bakanlığı verileri birlikte değerlendirildiğinde, Türkiye Vietnam'ın deniz ürünleri ihracatında ilk 25 pazar dışındadır; ancak hacim son üç yılda istikrarlı artıyor. 2024 yılında Türkiye'ye yapılan Vietnam menşeli deniz ürünleri ihracatı yaklaşık 35-45 milyon USD bandındadır ve ağırlık karides ile pangasiustadır.

Türkiye-Vietnam arasında STA bulunmadığı için, ithalatta MFN gümrük vergisi uygulanır. Tipik karides HS kodları (0306.17) için Türkiye'de gümrük vergisi %30 + KDV %10, pangasius (0304.62) için %30 + KDV %10 seviyesindedir. Bu maliyet, FOB fiyatına yakın bir yük oluşturduğundan Vietnam tedariki yalnızca fiyat farkı en az %35 olduğunda Türkiye pazarında rekabetçi hale gelir.

Türk ithalatçının dikkat etmesi gereken bir diğer kalem, Tarım ve Orman Bakanlığı kontrol belgesi ve Veteriner Sağlık Sertifikası'dır. Bu belgeler eksikse konteyner gümrükten çekilemez; demuraj/depo maliyeti günlük 120-180 USD arasındadır.

Lojistik ve Soğuk Zincir Notları

• Rota: Ho Chi Minh (Cat Lai) – Singapur/Port Klang aktarmalı – Mersin/Ambarlı. Transit 28-35 gün.
• Konteyner: 40' Reefer, set point -20°C ila -22°C; ventilation kapalı; humidity %85.
• Navlun: 2025 dördüncü çeyrek tipik 40' reefer navlunu HCMC-Mersin 4.200-5.500 USD bandında.
• Sigorta: All-risk + reefer breakdown; CIF değerin %110'u; prim genellikle %0,35-0,55.
• Belge seti: Commercial Invoice, Packing List, B/L, Health Certificate, Catch Certificate (özellikle yakalama menşeli ürünler için AB-uyumlu), Certificate of Origin (Form B).
• Data logger: Her konteynere sıcaklık kayıt cihazı (Sensitech veya muadili) zorunlu tutulmalı; varışta veri indirilmeli.

Önemli Notlar – Sık Yapılan Hatalar:

• WhatsApp üzerinden tedarikçi onayı: Pazarlama temsilcisinin yazılı teyidi sözleşme yerine geçmez. Mutlaka kaşeli, imzalı PI (proforma) alınmalı.
• 'Net ağırlık' ile 'glaze dahil ağırlık' farkı: %20 glaze, fiilen ürün başı %20 daha az balık demektir.
• Catch Certificate eksikliği: Yakalama menşeli ton balığı/mürekkep için sertifika yoksa AB transitinde sorun çıkar.
• Antibiyotik geçmişi sorgulanmamış tesis: Türk gümrüğünde tek pozitif test, tüm partinin imhasını gerektirebilir.
• L/C yerine %100 peşin ödeme: İlk işlemlerde asla önerilmez.

Mevzuat Çerçevesi ve Vietnam Tarafı Kuralları

Vietnam'da deniz ürünleri ihracatı, Ministry of Agriculture and Rural Development (MARD) ve bağlı NAFIQPM (National Authority for Agro-Forestry-Fishery Quality, Processing and Market Development) denetimindedir. İhracatçı tesisin NAFIQPM onaylı listede yer alması, çoğu pazarda ön şarttır.

2025 sonrası dönemde dikkat edilmesi gereken iki yatay düzenleme vardır: Amended Law on Enterprises 2025 (yürürlük 1 Temmuz 2025) ihracatçı şirketlerin Ultimate Beneficial Owner bildirimini zorunlu kılmıştır; bu, Türk alıcının KYC dosyasında doğru gerçek kişi sahibini görmesini kolaylaştırır. Law on Investment 2025 (yürürlük 1 Mart 2026) ise su ürünleri işleme tesislerine yönelik teşvik bölgelerini yeniden tanımlamıştır.

Türkiye tarafında ise Tarım ve Orman Bakanlığı Balıkçılık ve Su Ürünleri Genel Müdürlüğü tebliğleri ile Türk Gıda Kodeksi Bulaşan Yönetmeliği belirleyicidir. T.C. Ticaret Bakanlığı kontrol belgesi başvurusu da paralel yürütülmelidir.

vietnam.com.tr Danışmanlık Kapsamı

Deniz ürünleri ticareti dosyalarında ekibimizin sunduğu hizmetler:

• Ürün ve hedef pazar bazlı tedarikçi kısa listesi (VASEP + NAFIQPM çapraz doğrulama)
• Hanoi/Ho Chi Minh ofislerimizden yerinde fabrika ön ziyareti ve fotoğraflı rapor
• İki dilli (Türkçe-Vietnamca) RFQ, PI ve sözleşme şablonu
• B2B görüşmelerde ardıl tercüme ve müzakere desteği
• Bağımsız sürveyör koordinasyonu (SGS/BV/Intertek)
• Belge takibi: Health Certificate, Catch Certificate, CO Form B, fumigation/IPPC
• Türkiye gümrük müşaviri ile entegre dosya yönetimi

İlgili sayfalar: Vietnam Dış Ticaret Danışmanlığı · Vietnam Kurumsal Organizasyon · Kimler İçin: Hizmet Rehberi · Vietnam Turistik Vize

Sıradaki Adım

Vietnam'dan deniz ürünleri tedariki düşünüyor ya da mevcut tedarikçinizle ilgili kalite/belge sorunlarını çözmek istiyorsanız, ilk görüşmede ürün spesifikasyonu, hedef hacim ve hedef pazar bilgilerini bizimle paylaşmanız yeterlidir. 5 iş günü içinde size tedarikçi kısa listesi, indikatif fiyat aralığı ve toplam landed cost tahmini içeren bir ön rapor sunarız. Talep formunu arama sayfamızdan iletebilir ya da Hanoi/Ankara ofisimizle doğrudan iletişime geçebilirsiniz.